Makalede Yöntem Kısmına Ne Yazılır? Farklı Yaklaşımlar
Bir makale yazarken, her bölümün kendine özgü bir önemi vardır. Fakat “Yöntem” kısmı, çoğu zaman en kritik ve en zorlayıcı kısımdır. Yöntem, aslında “bu araştırmayı nasıl yaptım?” sorusunun cevabıdır ve doğru yazılmadığında, araştırmanızın güvenilirliği sorgulanabilir. Burada birkaç farklı yaklaşımı karşılaştırarak, “Makalede yöntem kısmına ne yazılır?” sorusuna farklı perspektiflerden bakacağız.
İçimdeki Mühendis: Analitik ve Bilimsel Yaklaşım
İçimdeki mühendis böyle diyor: “Hadi bakalım, gel bakalım! Makale yazmanın temel gerekliliklerinden biri netlik ve doğruluktur. Yöntem kısmında tüm adımların açık ve kesin olmalı. Kimse burada şiir yazmıyor, amacımız bilimsel bir sonuca ulaşmak.”
Yöntem kısmı, bilimsel bir araştırma yaparken uyguladığınız adımların net bir şekilde anlatıldığı bölümdür. Bu bölümde kullanılan araçlar, teknikler, deneyler, anketler veya gözlemler gibi her şeyin ayrıntılı bir biçimde anlatılması gerekir. Yöntem kısmı, başkalarının aynı deneyleri tekrarlayabilmesi için kesinlik taşır. Bu yüzden kullanılan ölçüm araçlarının doğruluğu, veri toplama sürecinin nasıl işlediği, analiz yöntemlerinin hangi temele dayandığı gibi unsurlar bu kısımda yer alır.
Örneğin, bir mühendislik makalesi yazıyorsanız, kullandığınız her türlü cihazın model numarasından, veri toplama şeklinize kadar her şey ayrıntılı bir şekilde anlatılmalıdır. Eğer bir anket yapıyorsanız, anket soruları ve yanıt skalaları da bu kısımda açıkça belirtilmelidir. Mühendislik dünyasında her şeyin bir ölçümü vardır ve bu ölçüm doğruluğu, elde edilen bulguların güvenilirliğini artırır.
Bu bakış açısına göre, yöntem kısmında yapılması gereken şey şudur:
Araç ve gereçlerin tanımlanması
Veri toplama sürecinin adım adım açıklanması
Kullanılan analiz tekniklerinin detaylandırılması
İçimdeki mühendis şunu ekler: “Eğer adımları doğru yazmazsan, başkası senin işini bir şekilde tekrarlayamaz. O zaman bütün amacın boşa gitmiş olur!”
İçimdeki İnsan: Duygusal ve İnsani Yaklaşım
Peki ya içimdeki insan tarafı? O da diyor ki: “Mühendislik güzel, ama araştırma sadece makine gibi bir şey değil. İnsanların yaşadığı, düşündüğü, hissettiği süreçler var. Yöntem kısmında bu insan faktörünü de unutmamalıyız.”
Bir araştırma yaparken kullanılan yöntem sadece sayılar ve verilerden ibaret değildir. Özellikle sosyal bilimler, insan davranışları ve toplumsal dinamiklerle ilgilendiğinden, yöntem kısmında bu insani boyutları göz önünde bulundurmak gerekir. Örneğin, bir sosyal bilimler araştırmasında anket kullanıyorsanız, sadece soruları değil, aynı zamanda katılımcıların nasıl seçildiğini, hangi etnik ve kültürel gruplara hitap edildiğini de belirtmelisiniz. Aynı zamanda katılımcıların motivasyonları ve araştırma sürecine nasıl dahil oldukları da burada önemli bir unsurdur.
Sosyal bilimler alanında, bir yöntemin nasıl uygulanacağı, etkileşimde bulunulan insanlarla yapılan bir tür “sözleşme” gibidir. İnsanları bir araştırmanın parçası yaparken, onların haklarına saygı göstermek, mahremiyetlerini korumak ve etik kurallara uymak, yöntem kısmında mutlaka yer almalıdır. İçimdeki insan şöyle düşünüyor: “Yöntem kısmı sadece teknik değil, empati ve etik de içerir.”
Örneğin, bir sosyal araştırmada, katılımcıların bilgilerini toplarken onların rızasını almak, veri güvenliğini sağlamak, sonuçları manipüle etmeden dürüst bir şekilde raporlamak da doğru bir yöntemin parçasıdır. Sosyal bilimlerde, her adımın duyarlı bir şekilde açıklanması gerekir. Çünkü burada “katılımcı” dediğimiz kişiler, sadece veriyi sağlayan birer kaynak değil, araştırmaya dahil olmuş insanlardır.
Yöntem Kısmında Hangi Yaklaşım Tercih Edilmeli?
Şimdi diyeceksiniz ki, “Hangisi doğru?” Aslında her iki yaklaşım da kendi içinde geçerli. Yöntem kısmı, yazılan makalenin amacına ve alanına bağlı olarak farklılık gösterebilir. Eğer mühendislik ya da fen bilimleri gibi nicel verilerle çalışan bir alanda yazıyorsanız, içimdeki mühendis gibi daha analitik ve kesin bir yaklaşım gereklidir. Ama sosyal bilimler gibi nitel verilerle çalışan bir alanı ele alıyorsanız, içimdeki insanın bakış açısı, yani etik ve insan haklarına duyarlı bir yaklaşım, ön planda olmalıdır.
Özetle, bir makalede yöntem kısmını yazarken, kullanılan verilerin türüne, araştırma amacına ve toplumsal bağlama göre yaklaşımınızı şekillendirmeniz gerekir. İçimdeki mühendis, “Kesinlik ve doğruluktan ödün verme!” derken, içimdeki insan, “Hikaye sadece sayılarla değil, insanlar ve duygularla şekillenir,” diyebilir.
Sonuç: Yöntem Kısmının Önemi
Yöntem kısmı, bir makalenin belki de en teknik kısmıdır, ancak bu sadece sayılar ve verilerle ilgili değildir. Hem bilimsel hem de insani bakış açılarını birleştirerek, doğru ve kapsamlı bir yöntem kısmı yazmak, makalenizin güvenilirliğini artırır ve okurun araştırmanın her aşamasını anlayabilmesini sağlar. Öyleyse, bir araştırma yaparken sadece araçları ve teknikleri değil, etik ve insan faktörlerini de unutmamalısınız. Yöntem kısmı, işin yalnızca “nasıl” yapılacağını değil, aynı zamanda “niçin” yapıldığını da anlatan bir bölümdür.